Автор: grigstepanyan

1. Որո՞նք են գյուղատնտեսության զարգացման նախադրյալները: — Գյուղատնտեսության զարգացման նախադրյալներից են՝ բնակլիմայական պայմանները, բերրի հողերը, կենդանիների գլխաքանակը և այլն:

2. Ի՞նչով է գյուղատնտեսությունը տարբերվում տնտեսության այլ Ճյուղերից: — Գյուղատնտեսությունը իր զբաղվածների թվով զգալիորեն գերազանցում է արդյունաբերությանը: Ի տարբերություն արդյունաբերության, որի տեղաբաշխումը ,,կետային,, է, գյուղատնտեսության տեղաբաշխումը համատարած է: Եթե արդյունաբերության աշխատանքի գլխավոր միջոցը սարքավորումներն ու  մեքենաներն են, ապա գյուղատնտեսության մեջ դա հողն է: Գյուղատնտեսական արտադրությունն արդյունաբերական արտադրությունից տարբերվում է իր տարեկան ռիթմով, այսինքն արտադրության սեզոնային բնույթով:

3. Ի՞նչ կապ ունի գյուղատնտեսությունը արդյունաբերության այլ ճյուղերի հետ, բերել օրինակներ: — Գյուղատնտեսությունը սերտորեն կապված է արդյունաբերության այլ ճյուղերի հետ: Օրինակ՝ գյուղացին բերքը հավաքելով՝ այն հանձնում է գործարաններ, որտեղ այդ մրգերից և բանջարեղեններից պատրաստում են տարբեր տեսակի պահածոներ, հյութեր: Անասունների միսը հանձնելով մեկ այլ գործարան, ստանում ենք տարբեր տեսակի մսամթերք: Կենդանիների մորթիները հանձնելով, մենք ստանում ենք մուշտակներ և այլ անհրաժեշտ իրեր:

4.Ի՞նչով են իրարից տարբերվում գյուղատնտեսության զարգացման ինտենսիվ և էքստենսիվ ուղղությունները, բերել օրինակներ: —

Проверочное задание

Распределите слова из списка по родам: журнал, бабушка. дерево, дом. друг, яйцо, лампа, чайник, кресло, стол, дедушка, семья, школа, врач, журналист, студентка, вход, машина, компьютер, фото, карта, город, кино, море, рыба, собака, пальто, юбка, шкаф, стул, щенок, кухня. Подчеркните окончания.

мужской  род(мой,он) — журнал,  дом, друг, чайник, стол, врач, журналист, вход, компютер, город, шкаф стул, щенок, дедушка.     женский род(моя, она) — бабушка, лампа, школа, студентка, машина, карта, рыба, собака, юбка, семья, кухня.     средний род(моё, оно) — дерево, яйцо, кресло, фото, кино, море, пальто.

2. Отметьте правильный вариант:

МОЙ  университет.	МОЯ собака.
ЧЬЕ море.	ТВОЯ станция.
НАША виза.	ВАШ компьютер.
ВАШЕ радио.	НАШ город.
ВАШ щенок.	НАША кухня.
МОЙ компьютер.	МОЯ кошка.
ЧЕЙ партнёр.	ТВОЯ сестра.
НАШ адрес.	ВАШЕ яблоко.
ВАШЕ окно.	НАШ район.
ВАШ факс.	НАША аудитория.

3. Допишите окончания. Задавайте вопросы:

какой?; какая?; какое?; какие?

Зелёное  дерево – зелёные  деревья; высокий  дом – высокие дома; большой  словарь – большие  словари; умный  человек – умные  люди; дорогая   вещь – дорогие  вещи; хороший  друг – хорошие  друзья; красивое  здание – красивые  здания; новая  машина – новые  машины; тёмная  ночь – тёмные  ночи; жёлтый  лимон – жёлтые  лимоны; интересный  фильм – интересные  фильмы; дешёвый  билет – дешёвые  билеты; низкое  кресло – низкие  кресла; красное  яблоко – красные  яблоки; маленькая  площадь – маленькие  площади; тёплый  день – тёплые  дни; синяя  чашка – синие  чашки; шоколадный торт – шоколадные торты; солнечный день – солнечные дни; солёный огурец – солёные огурцы; зимний вечер – зимние вечера; модный костюм – модные брюки; ветреная улица – ветреные улицы; входной билет – входные билеты; оперный театр – оперные театры; музейный экспонат – музейные экспонаты; выходной день – выходные дни.

4. Допишите окончания:

Кто это? Это журналист. Этот журналист здесь работает.  Кто это? Это наш врач. Этот врач очень умный. Что это? Это костюм. Этот костюм самый модный.

Кто это? Это женщина. Эта  женщина здесь отдыхает. Что это? Это библиотека. Эта библиотека самая старая.

Что это? Это море. Это море самое тёплое. Что это? Это яблоко. Это яблоко  очень большое.

Кто это? Это студенты. Эти студенты здесь учатся. Что это? Это книги. Эти книги справа.

5. Выберите правильный вариант:

Какое  небо? Синее небо	Какой цветок? Красный цветок
Какая ночь? Черная ночь	Какой ресторан? Хороший ресторан
Какой дом? Новый дом	Какое платье? Белое платье
Какая мама? Молодая мама	Какая вода? Голубая вода
Какой чай? Черный чай	Какая машина? Хорошая машина
Какое яйцо? Желтое яйцо	Какой цвет? Коричневый цвет
Какое вино? Красное вино	Какой день? Добрый день
Какое утро? Серое утро	Какой стул? Зелёный стул

Առաջին պարապմունք

      Խոսրով Մեծի օրոք (211-259 թթ.) 226 թվին Պարսկաստանում տեղի ունեցան կարևոր իրադարձություններ, որոնք անմիջականորեն շոշափում էին նրա հարևանների շահերը: Պարսք աշխարհի արքայիկներից մեկը՝ Արտաշիր Սասանյանը, տապալում է Արտավան Ե-ի իշխանությունը, կործանում Պարթևական թագավորությունը և հիմնադրում Սասանյանների պարսից տերությունը: Արտաշիրը և նրա հաջորդները ձգտում էին շուրջ 6 դար հետո վերականգնել Աքեմենյան Պարսկաստանի երբեմնի հզորությունն ու տիրույթները:

      Մեծ Հայքի թագավորությունը դրանով իսկ դառնում է Սասանյան Պարսկաստանի գլխավոր թշնամիներից մեկը: Պատճառն այն էր, որ այն նախկինում մաս էր կազմել Աքեմենյան տերության, և այնտեղ շարունակում էր իշխել Արտաշիրի կողմից տապալված Արշակունիների արքայատոհմի հայկական ճյուղը: Իր հերթին Հայոց թագավորությունն էլ վճռական քայլեր ձեռնարկեց պարթև Արշակունիների իշխանությունը Պարսկաստանում վերականգնելու համար: Խոսրով Մեծը ոչ միայն ապաստան տվեց պարթև վերջին թագավոր Արտավան Ե-ի փախստական որդիներին և հարազատներին, այլև մեծ թվով պարթև ազնվականների ու մեծատոհմիկների: Սրանք, ձգտելով վերականգնել իրենց իշխանությունը և կարիք ունենալով հայկական զինված ուժերի օգնության, ճանաչեցին Խոսրովին որպես Արշակունյաց տոհմի գլխավորի: Հայոց թագավորին, որի զորքերը պատերազմի սկզբին ազատագրեցին հյուսիսարևմտյան Պարսկաստանի մեծ մասը, օգնում էին վրացական և աղվանական զինված ուժերը: Իր հնարավորությունների շրջանակում Հայոց թագավորությանը օգնում էր նաև թուլացած Հռոմը:

       Եթե նախկինում հայոց պետականությունը վտանգվում էր ուժեղ Հռոմի կողմից, ապա այժմ նրա անկախության համար անմիջական վտանգ էր ներկայացնում Սասանյան Պարսկաստանը: Ինչպես նախկինում պարթևները, այդպես էլ այժմ Հռոմն էր շահագրգռված, որ պահպանվի ուժեղ հայկական պետությունը՝ որպես հակակշիռ Սասանյան Պարսկաստանի: Նախկինում պարթևների հետ դաշնակցող հայերը այժմ արդեն հակասասանյան պայքարում դաշնակցում էին Հռոմի հետ՝ փորձելով երկրի անվտանգությունն ապահովել հռոմեական զինված ուժերի աջակցությամբ:

Երկրորդ պարապմունք

Սասանյանների հեղաշրջումը Պարսկաստանում  (շարունակություն)

     Արտաշիրի պայքարը հայ-հռոմեական ուժերի դեմ սկզբում ավարտվում է նրա ծանր պարտություններով: Մեծ Հայքի թագավորությունը շուրջ երկու տասնամյակ զերծ է մնում պարսկական արշավանքներից: Վիճակը փոխվեց, երբ իշխանության գլուխ եկավ Շապուհ Ա Սասանյանը: Պարսից ռազմատենչ փառասեր արքային 252 թ. հաջողվում է ռազմակալել Մեծ Հայքի թագավորության մեծ մասը: Խոսրով Ա-ն քաշվում է թագավորության արևմտյան շրջանները:

      256 թվին մեծ բանակով Արևելք եկավ Վալերիանոս կայսրը, և հռոմեական օգնության շնորհիվ Խոսրով Մեծին հաջողվեց վերականգնել իր իշխանությունը թագավորության ողջ տարածքում: Սա խիստ անհանգստացրեց Շապուհ Ա-ին, որը Խոսրով Մեծին սպանելու առաջադրանքով Հայաստան է ուղարկում պարթև իշխան Անակին և նրա եղբորը իրենց ընտանիքներով, որոնք իբր փախել էին Սասանյանների հալածանքներից: Նրանք Հայաստանում գտնվելու երրորդ տարում՝ 259 թ., սպանեցին Խոսրով Մեծին: Դավադիրներն սպանվեցին հոգեվարքի մեջ գտնվող հայոց թագավորի հրամանով, իսկ Անակի որդի Գրիգորին և Խոսրով Մեծի որդի Տրդատին փախցրեցին Հռոմ: Այնուհետև Մեծ Հայքում հաջորդաբար իշխանության գլուխ բարձրացան երեք Սասանյաններ, որոնցից առաջինը Որմիզդ Արտաշիրն էր: Սասանյանները փորձ էլ չարեցին վերացնելու Մեծ Հայքի թագավորությունը՝ վախենալով հայ ժողովրդի դիմադրությունից: Նրանք պարթև Արշակունիների նմանությամբ Մեծ Հայքի թագավորությունը վերածեցին Սասանյանների երկրորդ թագավորության:

Արքայազն Տրդատը Հռոմում մեծացավ, ստացավ փայլուն կրթություն և դարձավ զինվորական: Ցուցաբերած մեծ ծառայությունների համար կայսրությունն արդեն 274 թվին նրան թագադրեց և ուղարկեց Հայաստան, սակայն հայոց գահին հաստատվելու առաջին փորձը հաջող չեղավ: Կայսր դարձած Դիոկղետիանոսը 288 թվին զորքեր ուղարկեց Մեծ Հայք, և Տրդատը հաստատվեց իր թագավորության տարածքի մեծ մասում: Շապուհ Ա-ի որդի Ներսեհ Սասանյանը, որ փորձել էր հիմք դնել անկախ արքայատոհմի, ստիպված եղավ քաշվել Մեծ Հայքի արևելյան շրջանները: 293 թ. Ներսեհ Սասանյանը բազմեց սասանյան գահին: Նա՝ վախենալով հայերի հնարավոր գործողություններից, Տրդատ Գ-ին հանձնեց իր տիրույթները Մեծ Հայքում՝ պահելով միայն անդրտիգրիսյան երկրամասերը: Սակայն ամրապնդվելով գահի վրա՝ Ներսեհը պատերազմ սկսեց Հռոմի դեմ՝ փորձելով տիրել Մեծ Հայքին: Սկզբնական որոշ հաջողություններից հետո նա ջախջախիչ պարտություն կրեց Բասենի գավառի Օսխա գյուղի մոտ 297 թվին: Գերի ընկան շատ պարսիկ մեծամեծներ և թագավորի կանանոցը: Հայտնվելով անելանելի դրության մեջ՝ Ներսեհը Միջագետքի Մծբին քաղաքում կնքում է 40-ամյա հաշտություն, որով պարսից արքունիքը ճանաչում էր Մեծ Հայքի թագավորության անկախությունը: Շատ չանցած, Հռոմը Մծբինի պայմանագրով ստացած անդրտիգրիսյան երկրամասերը զիջում Է Հայոց թագավորությանը: Արևելքում խաղաղություն է հաստատվում, և պատերազմներից հոգնած ժողովուրդները ազատ շունչ են քաշում:

Упражнение 6. Вместо точек вставьте необходимые глаголы движения ехать — ездить

1. Сейчас я еду в университет. Я каждое утро езжу в университет. 2. Обычно я еду в университет на метро, а сегодня я поеду на троллейбусе. 3. Сейчас студенты едут на экскурсию. Они иногда ездят на экскурсии. 4. Сегодня вечером мы поедим в кино. Мы часто едим в кино. 5. Али едит на стадион. Он ездит на стадион каждое воскресенье. 6. Анна едит в гости к подруге. Она часто ездит в гости к подруге.

Упражнение 7. Выберите необходимые глаголы движения идти ходить или ехать — ездить и вставьте их вместо точек.

1. Каждый день я иду в академию пешком. 2. Мой друг живёт далеко, поэтому я всегда еду к нему в гости на автобусе. 3. Сейчас Катя едит домой медленно, а обычно она едит домой быстро. 4. Мой брат иногда ездит на работу на такси. 5. Мы часто ходим в бассейн. Обычно мы идем туда пешком, но сегодня мы поедим на машине. 6. Самир всегда едит в академию на метро. А я обычно еду туда на троллейбусе. 7. Вчера вечером мы поехали в театр. Мы едим туда на автобусе, а домой мы идем пешком. 8. Борис идет по улице Революции. Он часто ходит по этой улице. 9. Каждое воскресенье мы идем на рынок. Сейчас мы тоже идем туда.

 

Упражнение 11. Ответьте на вопросы, используйте глаголы приехать или прийти. Модель: − Когда ты приехал в Украину? (октябрь) − Я приехал в Украину в октябре.

А) 1. Когда Самир приехал в Харьков? (сентябрь) — Самир приехал в Харьков в сентябре.  2. Когда твоя подруга приехала в наш город? (прошлый год) — Моя подруга приехала в наш город в прошлом году?  3. Когда они приехали домой? (вечером) — Они приехали домой вечером.  4. Когда твой брат приедет в Киев? (воскресенье) — Мой брат приедет в Киев в воскресенье. 5. Когда ты приедешь в гости к Ахмеду? (завтра)- Завтра я приеду в гости к Ахмеду. 6. Когда они приедут в Париж? (через неделю) — Они приедут в Париж через неделю.

Б) 1. Когда ты пришёл в академию сегодня? (9 часов) — Сегодня я прийду в академию в 9 часов.  2. Когда твои друзья пришли домой вчера? (поздно вечером) — Вчера мои друзья пришли домой поздно вечером. 3. Когда придёт преподаватель физики? (завтра) — Преподаватель физики придёт завтра. 4. Когда придут ваши студенты? (2 часа).- Наши студенты придут в 2 часа.

Упражнение 12. Задайте вопросы к выделенным словам. Модель: Этот студент приехал из Судана. — Откуда приехал этот студент?

1. Эта студентка приехала из Китая. — Откуда приехала эта студентка?  2. Мой друг приехал из Ирака — Откуда приехал мой друг? 3. Эти студенты приехали из Кении — Откуда приехали эти студенты?  4. Мой сосед пришёл из театра. — Откуда пришёл мой сосед? 5. Рашид приехал со стадиона. — Откуда приехал Рашид? 6. Дети пришли из школы. — Откуда пришли дети?   6. Анна приехала из академии. — Откуда приехала Анна? 7. Студентка пришла из деканата. — Откуда пришла студентка? 8. Мы пришли с концерта.- Откуда мы пришли?

1.Որ երևույթն է կոչվում դեֆորմացիա — Արտաքին ազդեցության հետևանքով մարմնի ձևի և չափերի փոփոխությունը կոչվում է դեֆորմացիա:

2.Դեֆորմացիայի օրինակների քննարկում — Օրինակ՝ պողպատե զսպանակը սեղմել և բաց թողնելով, այն կստանա իր նախկին ձևն ու չափը, իսկ պլաստիլինե գունդը սեղմելով՝ այն չի վերականգնի իր ձևը, այսինքն, երբ դադարում է արտաքին ուժի ազդեցությունը, որոշ մարմիններ վերականգնում են իրենց նախնական ձևն ու չափերը, իսկ որոշները՝ ոչ:

3.Որ դեֆորմացիան է կոչվում առաձգական, որը՝ պլաստիկ: Բերել օրինակներ — Եթե արտաքին ազդեցությունը վերացնելուց հետո մարմինը լրիվ վերականգնում է իր նախկին ձևն ու չափերը, դեֆորմացիան կոչվում է առաձգական, հակառակ դեպքում՝ պլաստիկ:

4.Որ ուժն են անվանում ծանրության ուժ — Այն ուժը որով երկիրը ձգում է մարմինները, կոչվում է ծանրության ուժ:

5.Ինչպես է կախված ծանրության ուժը  մարմնի զանգվածից : — Ծանրության ուժը կախված է մարմնի զանգվածից և որքան մեծ է մարմնի զանգվածը, այնքան մեծ է նրա վրա ազդող ծանրության ուժը:

6.Որ ուժն են անվանում առաձգական ուժ և ինչպես է այն ուղղված: — Ձգման շնորհիվ զսպանակում առաջանում է ուժ, որը մոդուլով հավասար է այն ուժին, որով ազդում ենք նրա վրա և ուղղված է այդ ուժին հակառակ և այդ ուժը կոչվում է առաձգականության ուժ:

7.Հուկի օրենքի ձևակերպում  — Առաձգական դեֆորմացիայի ժամանակ մարմնում առաջացած առաձգականության ուժն ուղիղ համեմատական է դեֆորմացիայի չափին:

8.Հուկի օրենքն արտահայտող բանաձևը  —      F_առ. = kx

9.Ինչ կառուցվածք ունի ուժաչափը — Ուժաչափի հիմնական մասը զսպանակն է, որի ստորին ծայրը վերջանում է կեռիկով: Զսպանակին ամրացված է ցուցիչ, երբ զսպանակի կեռիկի վրա ուժ է ազդում, այն սահում է ուժաչափի հենքին ամրացված սանդղակի վրայով և ցույց տալիս ուժի համապատասխան արժեքը և ուժի ազդեցությունը դադարելուց հետո ցուցիչը վերադառնում է նախկին դիրքին:

10.Որ օրենքի վրա է հիմնված ուժաչափի աշխատանքը — Ուժաչափի աշխատանքը հիմնված է Հուկի օրենքի վրա:

ա) անկյուն A > անկյուն B > անկյուն C => CB>CA>AB

բ) անկյուն A > անկյուն B = անկյուն C => BC>AC=AB

ա) ոչ

բ) ոչ

25 սմ                 25 սմ

            10 սմ    

Քանի որ, հիմքը չի կարող մեծ լինել սրունքներից:

ա) 5 սմ, 5 սմ, (3 սմ) — հիմք

բ) 8 սմ, 8 սմ, (2 սմ) — հիմք

գ) 10 սմ, 10 սմ, (5 սմ) — հիմք

Ասկարիդներ (լատ.՝ Ascarididae), կլոր որդերի ընտանիք:

Արտաքին կառուցվածք

Մարդու ասկարիդի մարմինն իլիկաձև է։ էգի երկարությունը 25-40 սմ է, արուինը՝ 15-25 սմ։

Բազմացում և զարգացում

Բաժանասեռ է։ էգն օրական կարող է դնել մինչև 250 հազար ձու, որոնց հասունացումը տեղի է ունենում արտաքին միջավայրում։

Տարածվածությունը Հայաստանում

Հայաստանում լայնորեն տարածված են ասկարիդ խոզերի (Ascaris suum), ասկարիդ հորթերի (Neoascaris vitulorum), ասկարիդ ձիերի (Parascaris equorum), ասկարիդ թռչունների (Ascaridia galli), ասկարիդ շների (Toxocara canis, Toxascaris leonina) և ասկարիդ մարդու (Ascaris lumbricoides) տեսակները։

Ասկարիդիոզ

Մակաբույծը զարգացման ընթացքում կատարում է լյարդաթոքային բարդ միգրացիա։ Ասկարիդի ինվազիոն ձվերը, սննդի կամ ջրի հետ ընկնելով մարդու օրգանիզմ, առաջացնում են թրթուր, որը թափանցում է աղիներ, ապա արյան հոսքով հասնում լյարդ, սիրտ, թոքեր, բրոնխներ և բերանի խոռոչ, երկրորդ անգամ ընկնելով մարսողական օրգաններ՝ դառնում է սեռահասուն մակաբույծ։

Մարդու ասկարիդոզի կանխարգելման նպատակով անհրաժեշտ է պահպանել անձնական հիգիենայի կանոնները, բնակչության շրջանում, հատկապես՝ դպրոցներում, հարուցչի կենսակերպի վերաբերյալ տանել բացատրական աշխատանքներ, քանի որ երեխաներն ավելի զգայուն են այդ ինվազիայի նկատմամբ։

Կենդանիները վարակվում են՝ կերի կամ ջրի միջոցով մակաբույծի ինվազիոն ձվերը ներս ընդունելով։

Կենդանիների ասկարիդները խիստ ախտածին մակաբույծներ են, որոնք պատճառ են դառնում զանգվածային անկումների, մատղաշի աճի դանդաղեցման, մթերատվության և մթերքի որակի նվազման։ Գյուղատնտեսական կենդանիների և մարդու ասկարիդոզների բուժման համար կան բազմաթիվ պատրաստուկներ՝ ատազոլ ֆորտե, ալբեն, ալբենտազոլ, նիլվեպ, կաբենդազոլ և այլն: